Wat te doen in Giethoorn
Een dorp in Overijssel met grachten in plaats van straten, ongeveer anderhalf uur van Amsterdam. Het water is geen decoratie — het is wat er over is na acht eeuwen turfsteken.
- Ongeveer anderhalf uur vanuit Amsterdam
Waarom er grachten zijn in plaats van straten
Giethoorn is geen dorp waar grachten aan zijn toegevoegd. Het is een dorp dat is overgebleven van het graven.
Vanaf ongeveer de dertiende eeuw staken mensen hier turf uit het moeras en droogden die als brandstof — de enige brandstof die dit landschap in enige hoeveelheid opleverde. Turf wordt in sleuven gestoken, en die sleuven lopen vol water. Wat u ziet, zijn eeuwen van die sleuven: de grachten zijn de gaten, en de stroken land waar de huizen op staan, zijn wat nooit is afgegraven. Daarom staat ook elk huis op een eigen eilandje met een bruggetje ernaartoe. Er was geen andere manier om bij de voordeur te komen.
De naam is nog ouder en komt uit dezelfde grond. Volgens het verhaal vonden de eerste bewoners honderden geitenhoorns in het veen, daar aangespoeld door een overstroming in de twaalfde eeuw — geytenhoren, in de loop der tijd afgesleten tot Giethoorn.
Het dorp bleef onbekend tot 1958, toen regisseur Bert Haanstra hier de komedie Fanfare opnam. Sindsdien is het druk.
Wat niemand u over de drukte vertelt
Giethoorn heeft zo’n 2.600 inwoners en ontvangt in een goed jaar bijna een miljoen bezoekers. In juli, midden op de dag, loopt u op het Binnenpad schouder aan schouder en staat er op de hoofdgracht een file van bootjes.
Dat is volledig te vermijden, en bijna niemand vermijdt het. De touringcars met dagjesmensen komen vanaf een uur of elf en zijn om vier uur weer weg. Voor en na die uren is het een stil dorp waar een opvliegende reiger het luidste geluid is.
Kunt u alleen midden op de dag komen, loop dan naar het noorden. De drukte concentreert zich in het middelste derde deel van het dorp, rond de restaurants en de botenverhuur, en neemt aan beide uiteinden sterk af.
De rit de moeite waard maken
Anderhalf uur heen en anderhalf uur terug is een flinke investering voor een dorp dat u in een uur doorloopt, dus het loont om de dag uit te bouwen in plaats van meteen om te keren.
De voor de hand liggende aanvulling is het nationaal park waar het dorp in ligt — De Weerribben-Wieden, een moeraslandschap van rietvelden en open water dat volledig door mensen is gemaakt en nu een van de beste vogelgebieden van het land is. Vanaf de noordkant van Giethoorn lopen wandelroutes er rechtstreeks in.
De andere optie zijn de oude Zuiderzeestadjes op de terugweg: Blokzijl, een zeventiende-eeuws havenstadje op tien minuten waar bijna niemand stopt, of Vollenhove, dat een haven was voordat het water werd drooggelegd en nu merkwaardig landinwaarts ligt.
Wat te zien
-
Het Binnenpad
Het oude dorpspad langs de hoofdgracht — zo'n drie kilometer voetpad, rietgedekte boerderijen op hun eigen eilandjes en een houten bruggetje naar elke voordeur. Geen auto kan er komen.
Tip van de chauffeur: Loop het de ene kant op en kom over het water terug, of andersom. Het twee keer te voet doen is de klassieke vergissing.
-
Het water op
Vanaf een boot leest het dorp heel anders, want dat is de hoogte waarvoor het gebouwd is — u zit onder de bruggetjes in plaats van erop, en kijkt omhoog naar de tuinen. Elektrische bootjes zijn vrijwel geruisloos, en daarom zijn ze op een groot deel van het water de enige die zijn toegestaan.
Tip van de chauffeur: Een boot met schipper is het verschil waard als u naar het dorp wilt kijken en niet naar waar u stuurt. Het is een smal en druk vaarwater.
-
Museum Giethoorn 't Olde Maat Uus
Een boerderij zoals die er rond 1900 bij stond — bedsteden, een turfvuur, het gereedschap van een gezin dat brandstof uit de grond stak en tussen het steken door in de sloten viste. Het legt de grachten beter uit dan de grachten zelf.
Tip van de chauffeur: Een half uur, en het is het antwoord op "maar waarom is het zo?" — de vraag die iedereen stelt en die maar weinig plekken hier de moeite nemen te beantwoorden.
-
De Weerribben-Wieden
Het nationaal park waar het dorp middenin ligt: het grootste laagveenmoeras van Noordwest-Europa, volledig door mensenhand gegraven en nu vol otters, roerdompen en bruine kiekendieven. Er wordt nog altijd beroepsmatig riet gesneden voor rieten daken.
Tip van de chauffeur: Twintig minuten voorbij het dorp, en bijna niemand die voor de grachten komt, ziet het ooit. Heeft u een hele dag, dan is dit wat u met de tweede helft doet.
-
Het verre eind, voorbij de drukte
Naar het noorden wordt Giethoorn steeds rustiger. Het stuk voorbij de Dominee T.O. Hylkemaweg heeft dezelfde grachten en bruggetjes met een fractie van de mensen, en het laatste deel loopt uit in open rietmoeras.
Tip van de chauffeur: De meeste bezoekers keren om bij de restaurants in het midden. Loop nog tien minuten door en u krijgt het dorp dat de meeste foto's beweren te laten zien.
-
Het edelstenenmuseum
De Oude Aarde, een privéverzameling mineralen, fossielen en geslepen stenen midden in het dorp — het heeft niets te maken met al het andere hier en is veel beter dan je zou verwachten.
Tip van de chauffeur: Dit is de optie voor slecht weer. Giethoorn in aanhoudende regen is anders zwaar werk.
Waar ligt het?
Dagtochten die hierheen gaan
Giethoorn
Het dorp zonder wegen. Glijd langs rieten boerderijen in uw eigen boot, steek te voet de kleine houten bruggetjes over en wees 's avonds weer terug in Amsterdam — alles in een privébusje met een chauffeur die de dag om u heen plant.
Veelgestelde vragen
Is Giethoorn echt autovrij?
De oude kern wel. Er lopen geen wegen naar de huizen langs het Binnenpad — bezorging, verhuizingen en de postbode komen allemaal per boot of met een kruiwagen over de bruggetjes. Het nieuwere deel van het dorp rond de doorgaande weg is gewoon, en daar rijden wel auto's.
Moet je een boot van tevoren reserveren?
Hartje zomer en in voorjaarsweekenden is het de moeite waard om het vooraf te regelen, want het dorp kan eind van de ochtend door zijn boten heen zijn. Buiten het seizoen kunt u meestal gewoon komen. Rijden wij u, dan regelen we het als onderdeel van de dag.
Hoeveel tijd kost Giethoorn?
Het dorp zelf kost twee tot drie uur, inclusief tijd op het water. Het rijden maakt er een hele dag van — ruwweg anderhalf uur heen en anderhalf uur terug vanaf Amsterdam.
Wanneer kunt u het beste gaan?
Vroeg in de ochtend of laat in de middag, en buiten juli en augustus als u de keus heeft. Het voorjaar is het mooist: het riet is gesneden, het water staat hoog en het dorp is nog niet vol. De winter is rustig en af en toe vriezen de grachten dicht, en dan hebben de bewoners hun dorp weer even voor zichzelf.
Kunt u ons vanuit Amsterdam meenemen?
Ja. Het is onze meest geboekte dagtocht en de boot is inbegrepen. De prijs staat op deze site voordat u ergens aan vastzit.