Wat te doen in Haarlem
Haarlem heeft een middeleeuws marktplein, het oudste museum van Nederland en de grootste Frans Hals-collectie ter wereld, allemaal in een centrum dat u te voet doorkruist. Het ligt twintig minuten van Amsterdam en is een stuk rustiger.
- Ongeveer twintig minuten vanuit Amsterdam
Even oriënteren
Haarlem is rond één plein gebouwd. De Grote Markt wordt omringd door de Sint-Bavo, het stadhuis en de Vleeshal, en bijna alles op deze pagina ligt binnen een kwartier lopen ervan: Teylers Museum en het Spaarne net ten oosten, het Frans Hals Museum ten zuiden, en de hofjes in de zijstraten daartussen. In de stad zelf heeft u helemaal geen vervoer nodig. Op maandag en zaterdag is er markt op het plein, met kaas, bloemen, brood en kleding, dus kom dan voor de levendigheid en op een andere dag voor vrij zicht op de kerk.
Heeft u een ochtend, doe dan het plein en de kerk, daarna het Frans Hals Museum, en loop terug langs de hofjes voor de lunch. Heeft u de middag erbij, voeg dan Teylers en de rivier toe. Het enige wat u vooraf moet plannen, is het Corrie ten Boomhuis, dat alleen bezoekers ontvangt met een geboekte rondleiding.
De schildersstad
In de zeventiende eeuw kwamen de schilders uit Haarlem. Judith Leyster werd hier geboren, Jacob van Ruisdael leerde hier het vak voordat hij naar Amsterdam vertrok, en Frans Hals woonde hier het grootste deel van zijn leven en schilderde de mensen die de stad bestuurden: de officieren van de schutterijen en de regenten en regentessen van de gasthuizen. Veel van die gasthuizen bestaan nog als hofjes, en het Hals-museum zit in een ervan.
Hals stierf in 1666 en werd begraven in de Sint-Bavo, in het graf van de grootvader van zijn eerste vrouw. Een eigen grafsteen kreeg hij pas in 1962, toen schilders van Manet tot Van Gogh allang een held van hem hadden gemaakt. De stad is ook al sinds 1839 het makkelijke dagje uit vanuit Amsterdam, toen de eerste spoorlijn van Nederland tussen de twee openging, en Harlem in New York is ernaar vernoemd.
Combineren met iets anders
Haarlem is een van de dichtstbijzijnde steden bij Amsterdam, zo’n twintig minuten rijden, dus het werkt als halve dag met ruimte voor een tweede stop: de Noordzee bij Zandvoort, de bollenvelden van de Bollenstreek in het voorjaar, of de Zaanse Schans een kort stukje rijden naar het noordoosten. We zitten in Amsterdam en verzorgen dagtochten en transfers tegen een vaste prijs. Stuur ons een WhatsApp met wat u in gedachten heeft en we noemen u de prijs voordat u ergens aan vastzit.
Wat te zien
-
Het Frans Hals Museum
De grootste Frans Hals-collectie ter wereld, in een zeventiende-eeuws oudemannenhuis aan het Groot Heiligland. Er hangen zijn schuttersstukken en de twee groepsportretten van de regenten en regentessen van het oudemannenhuis die hij in 1664 schilderde, toen hij in de tachtig was. Manet kwam in 1872 naar Haarlem en kopieerde de regentessen.
Tip van de chauffeur: De schilderijen hangen in het oude oudemannenhuis aan het Groot Heiligland, zo'n tien minuten lopen van de Grote Markt. Ga dicht bij de portretten van 1664 staan en stap dan achteruit de zaal door: van dichtbij zijn de gezichten een paar losse streken, en van een afstand springen ze scherp in beeld.
-
De Grote Markt en de Sint-Bavo
Het middeleeuwse marktplein, omringd door de gotische Grote Kerk (de Sint-Bavo), het stadhuis en de renaissancistische Vleeshal. Het standbeeld op het plein is Laurens Janszoon Coster, die volgens Haarlem de boekdrukkunst uitvond, een eer die de rest van de wereld Gutenberg geeft. In de kerk liggen het graf van Frans Hals en het Müller-orgel van 1738, waarop Mozart in 1766 als tienjarige speelde.
Tip van de chauffeur: Haarlem heeft twee Sint-Bavo's. Dit is de middeleeuwse kerk aan het plein; de katholieke koepelkathedraal met dezelfde naam staat aan de Leidsevaart, een kwartier lopen verderop. Zeg duidelijk welke u bedoelt als u iemand een adres geeft.
-
Teylers Museum
Het oudste museum van Nederland, opgericht volgens het testament van bankier Pieter Teyler in 1778 en sinds 1784 open voor publiek. Het toont fossielen, mineralen, wetenschappelijke instrumenten en kunst nog altijd bij elkaar, zoals de Verlichting dat graag zag, en de Ovale Zaal van 1784 is het middelpunt. De elektriseermachine van Martinus van Marum, in haar tijd de grootste ter wereld, staat tussen de andere instrumenten.
Tip van de chauffeur: Ga voor de Ovale Zaal en de instrumenten, want daarvoor bestaat het museum. Michelangelo, Rafaël en Rembrandt zitten allemaal in de tekeningencollectie, maar er hangt steeds maar een selectie, dus plan niet rond één bepaald blad. Delen van het gebouw gaan af en toe dicht voor restauratie, dus kijk na wat er open is.
-
Molen De Adriaan
Een molen aan het Spaarne, gebouwd op de fundamenten van een middeleeuwse verdedigingstoren. Hij brandde in 1932 af en werd herbouwd, en ging in 2002 weer open, zeventig jaar op de dag na de brand. Nu is het een klein museum over de molen en de rivier.
Tip van de chauffeur: Kijk de openingstijden na voordat u erheen loopt; het is een klein museum, geen attractie voor de hele dag. Van buiten is hij het herkenningspunt in de skyline langs het Spaarne, en de Amsterdamse Poort, gebouwd in 1355 en de enige van de twaalf middeleeuwse stadspoorten die nog overeind staat, ligt op korte loopafstand.
-
De hofjes
Haarlem heeft zo'n twintig hofjes: woningen rond een tuin achter een poort, waar welgestelde burgers armen onderdak gaven, vooral oudere vrouwen. Het Hofje van Bakenes, gesticht in 1395, is het oudste van Nederland, en het Frans Hals Museum zelf is een verbouwd hofje.
Tip van de chauffeur: Hier wonen nog steeds mensen. Ga alleen naar binnen door een poort die openstaat, praat zacht en houd de camera weg van ramen en deuren. Het Hofje van Bakenes, het Hofje van Oorschot en het Teylers Hofje liggen allemaal binnen tien minuten lopen van de Grote Markt.
-
Het Corrie ten Boomhuis
De horlogewinkel en woning van de familie Ten Boom, waar ze tijdens de Duitse bezetting Joden en verzetsmensen verborgen, in een smalle ruimte achter een valse muur in Corries slaapkamer, tot ze in 1944 werden verraden. Corrie overleefde de kampen en vertelde het verhaal in De schuilplaats.
Tip van de chauffeur: U kunt het alleen bezoeken met een rondleiding, die gratis is en beperkt tot kleine groepen, en het museum raadt zelf aan om maanden van tevoren online te boeken. Kom niet op de bonnefooi. Het ligt twee minuten van de Grote Markt.
Waar ligt het?
Veelgestelde vragen
Is Haarlem een dagtocht vanuit Amsterdam waard?
Ja, als u liever een oude Nederlandse stad ziet dan nog een grote stad. Het ligt ongeveer twintig minuten rijden, het centrum is compact genoeg om te voet te doen, en het heeft een groot museum, een middeleeuws plein en de hofjes zonder dat u veel hoeft te plannen. Het combineert ook goed met de kust of de bollenvelden.
Hoeveel tijd heb ik nodig in Haarlem?
Een halve dag is genoeg voor de Grote Markt, één museum en het Spaarne. Met een hele dag komen er een tweede museum, de hofjes en, als u het heeft geboekt, het Corrie ten Boomhuis bij. Alles op deze pagina ligt binnen ongeveer een kwartier lopen van de Grote Markt.
Ligt Haarlem dicht bij het strand en de bollenvelden?
Allebei, ja. Het Noordzeestrand bij Zandvoort is een kort stukje rijden naar het westen, en Haarlem ligt aan de noordkant van de Bollenstreek, de bollenstrook die tot Leiden doorloopt en waar de Keukenhof in ligt. In het voorjaar combineren de twee goed in één dag.
Kunt u ons naar Haarlem rijden?
Ja. We zitten in Amsterdam en rijden overal in Nederland naartoe, en Haarlem ligt maar zo'n twintig minuten weg. Stuur ons op WhatsApp wat u in gedachten heeft en we noemen u de prijs voordat u ergens aan vastzit.